با شروع فصلهای سرد سال و افزایش شیوع ویروسهای تنفسی، یکی از پرتکرارترین سوالات بیماران قلبی این است که آیا تزریق واکسن آنفلوآنزا و کرونا برای آنها ضروری است یا خیر. بسیاری از بیماران مبتلا به فشار خون بالا، نارسایی قلبی، سابقه سکته قلبی یا آنژیوگرافی نگران عوارض احتمالی واکسنها هستند.
دکتر غلامحسین فاتحی، متخصص بیماریهای قلب و عروق در غرب تهران در پاسخ به این نگرانیها تأکید میکند که واکسیناسیون در بیماران قلبی نهتنها خطرناک نیست، بلکه در بسیاری از موارد یک اقدام حیاتی و پیشگیرانه محسوب میشود.
چرا ویروسهای تنفسی برای بیماران قلبی خطرناکترند؟
برخلاف تصور عموم، ویروسهای تنفسی مانند آنفلوآنزا و کووید-۱۹ فقط ریهها را درگیر نمیکنند، بلکه یک واکنش التهابی گسترده در کل بدن ایجاد میکنند. این التهاب عمومی باعث ترشح مواد شیمیایی التهابی در خون میشود که مستقیماً بر عملکرد قلب و عروق اثر میگذارند. در افراد سالم، بدن معمولاً میتواند این شرایط را کنترل کند، اما در بیماران قلبی، همین التهاب میتواند تعادل ظریف سیستم قلبیعروقی را بههم بزند.
یکی از مهمترین اثرات این التهاب، بیثبات شدن فشار خون است. هنگام عفونت، بدن برای مقابله با ویروس، ضربان قلب را افزایش میدهد و رگها ممکن است دچار انقباض یا گشادشدگی غیرطبیعی شوند. این وضعیت در بیماران مبتلا به فشار خون بالا میتواند باعث بالا رفتن ناگهانی فشار یا نوسانات خطرناک آن شود؛ نوساناتی که خود یکی از عوامل اصلی بروز سکته قلبی و مغزی هستند.
از سوی دیگر، تب، کمآبی بدن و کاهش اکسیژن خون که در عفونتهای ویروسی دیده میشود، فشار مضاعفی به عضله قلب وارد میکند. قلب مجبور میشود سریعتر و با قدرت بیشتری پمپاژ کند تا نیاز بدن به اکسیژن را تأمین کند. در بیماران مبتلا به تنگی عروق کرونر یا نارسایی قلبی، این افزایش بار کاری میتواند به درد قفسه سینه، تنگی نفس یا حتی حمله قلبی منجر شود.
مطالعات پزشکی نشان دادهاند که خطر سکته قلبی در هفتههای اول پس از ابتلا به آنفلوآنزا بهطور قابل توجهی افزایش مییابد. این خطر در افرادی که سابقه فشار خون بالا، دیابت یا بیماری عروق کرونر دارند، چند برابر بیشتر است. به گفته دکتر غلامحسین فاتحی، متخصص بیماریهای قلب و عروق در غرب تهران، بسیاری از موارد سکته قلبی در فصلهای سرد سال، بهطور مستقیم یا غیرمستقیم با عفونتهای ویروسی مرتبط هستند.
نکته مهم این است که تعداد زیادی از بیماران اصلاً از بالا بودن فشار خون خود آگاه نیستند. این افراد زمانی متوجه مشکل میشوند که بدنشان تحت فشار شدید، مانند یک عفونت ویروسی، قرار میگیرد. در چنین شرایطی، فشار خون کنترلنشده میتواند بهسرعت به عوارض جدی منجر شود. به همین دلیل، آگاهی از نشانهها و علائم اولیه فشار خون بالا اهمیت زیادی دارد. مطالعه مقاله علائم فشار خون بالا میتواند در پیشگیری از بسیاری از این عوارض نقش مهمی داشته باشد.
واکسن آنفلوآنزا چگونه از قلب محافظت میکند؟
برخلاف تصور رایج، واکسن آنفلوآنزا صرفاً برای پیشگیری از یک بیماری ویروسی ساده یا سرماخوردگی شدید تزریق نمیشود. نقش اصلی این واکسن در بیماران قلبی، کاهش بار التهابی و فشاری است که عفونت آنفلوآنزا بر قلب و عروق وارد میکند. زمانی که بدن به ویروس آنفلوآنزا مبتلا میشود، سیستم ایمنی با شدت بالا فعال شده و این واکنش ایمنی میتواند باعث التهاب گسترده در دیواره رگها و عضله قلب شود؛ موضوعی که برای بیماران قلبی بسیار خطرناک است.
واکسن آنفلوآنزا با کاهش احتمال ابتلا و مهمتر از آن، کاهش شدت بیماری، مانع از بروز این التهاب شدید میشود. به همین دلیل، حتی اگر فرد واکسینهشده به آنفلوآنزا مبتلا شود، معمولاً علائم خفیفتری را تجربه میکند و قلب تحت فشار کمتری قرار میگیرد.
به گفته دکتر غلامحسین فاتحی، متخصص بیماریهای قلب و عروق در غرب تهران، همین کاهش شدت بیماری میتواند نقش تعیینکنندهای در پیشگیری از حوادث قلبی داشته باشد.
یکی از مهمترین مزایای واکسن آنفلوآنزا، کاهش خطر سکته قلبی و مغزی در بیماران قلبی است. تحقیقات نشان دادهاند که احتمال بروز سکته در هفتههای پس از ابتلا به آنفلوآنزا بهطور چشمگیری افزایش مییابد. واکسیناسیون با جلوگیری از ابتلا یا کنترل بیماری، این دوره پرخطر را حذف یا بسیار کوتاه میکند.
از سوی دیگر، در بیماران مبتلا به نارسایی قلبی، حتی یک عفونت خفیف میتواند تعادل مایعات بدن، فشار خون و ضربان قلب را بههم بزند. تب، کمآبی بدن و افزایش نیاز قلب به اکسیژن ممکن است باعث تشدید علائم نارسایی قلبی، تنگی نفس شدید و در نهایت بستری شدن بیمار شود. واکسن آنفلوآنزا با کاهش احتمال این سناریوها، به حفظ پایداری وضعیت قلب کمک میکند و از بدتر شدن نارسایی قلبی جلوگیری میکند.
همچنین یکی دیگر از فواید مهم واکسیناسیون، کاهش نیاز به بستری شدن بیماران قلبی در بیمارستان است. بستری شدن بهدلیل عفونتهای ویروسی، بهویژه در فصلهای سرد سال، میتواند روند درمان بیماران قلبی را پیچیدهتر کرده و خطر عفونتهای ثانویه و عوارض دارویی را افزایش دهد. پیشگیری از این شرایط، یکی از اهداف اصلی تزریق واکسن آنفلوآنزا در بیماران قلبی محسوب میشود.
در این میان، بیماران مبتلا به نارسایی قلبی جزو گروههای پرخطر هستند و آگاهی از ماهیت این بیماری نقش مهمی در تصمیمگیری صحیح دارد. برای آشنایی بیشتر، مطالعه مقاله نارسایی قلبی چیست؟ میتواند دید جامع و کاربردیتری در اختیار شما قرار دهد.
واکسن کرونا و بیماران قلبی؛ واقعیت یا ترس بیمورد؟
در دوران همهگیری کرونا، شایعات زیادی درباره خطر واکسن برای قلب منتشر شد. اما شواهد علمی نشان داد که خطر خود بیماری کرونا برای قلب، بسیار بیشتر از عوارض نادر واکسن است.
کرونا میتواند باعث التهاب عضله قلب، لخته شدن خون و تشدید بیماریهای قلبی شود. به همین دلیل، واکسیناسیون برای افراد مبتلا به فشار خون بالا، دیابت و بیماری قلبی اهمیت دوچندان دارد.
ارتباط نزدیک بین فشار خون بالا و بیماری قلبی در این مقاله بهخوبی توضیح داده شده است:
فشار خون بالا و بیماریهای قلبی
آیا بیماران با فشار خون بالا میتوانند واکسن بزنند؟
یکی از رایجترین و مهمترین سوالاتی که بیماران مبتلا به فشار خون بالا مطرح میکنند این است که اگر فشار خون آنها در محدودههایی مانند ۱۳۰ روی ۸۰ یا حتی ۱۳۰ روی ۱۰۰ باشد، آیا تزریق واکسن آنفلوآنزا یا کرونا برایشان خطرناک نیست؟ این نگرانی قابل درک است، زیرا بسیاری از بیماران تصور میکنند واکسن میتواند باعث افزایش فشار خون یا بروز عوارض قلبی شود.
پاسخ دکتر غلامحسین فاتحی، متخصص بیماریهای قلب و عروق در غرب تهران در این زمینه روشن و مبتنی بر شواهد علمی است:
در اغلب موارد، بیماران مبتلا به فشار خون بالا میتوانند و باید واکسن بزنند، به شرط آنکه فشار خون آنها بهطور نسبی کنترل شده و وضعیت عمومی بدن پایدار باشد.
نکته مهم این است که خودِ ابتلا به آنفلوآنزا یا کرونا، معمولاً فشار بسیار بیشتری به قلب و عروق وارد میکند تا واکسن. عفونتهای ویروسی میتوانند باعث تب، افزایش ضربان قلب، کمآبی بدن و بالا رفتن ناگهانی فشار خون شوند؛ عواملی که برای بیماران با فشار خون کنترلنشده خطرناکتر از تزریق واکسن هستند. به همین دلیل، در بسیاری از موارد، واکسیناسیون در واقع یک اقدام محافظتی برای بیماران مبتلا به فشار خون بالا محسوب میشود.
البته اگر فشار خون فرد بسیار بالا و ناپایدار باشد یا بیمار دچار علائمی مانند سردرد شدید، سرگیجه، تنگی نفس یا درد قفسه سینه باشد، بهتر است ابتدا فشار خون تحت کنترل درآید و سپس درباره تزریق واکسن تصمیمگیری شود. به گفته دکتر غلامحسین فاتحی، متخصص بیماریهای قلب و عروق در غرب تهران، ارزیابی وضعیت کلی بیمار و مصرف منظم داروهای فشار خون، نقش کلیدی در ایمن بودن واکسیناسیون دارد.
بسیاری از بیماران نیز دقیقاً نمیدانند که کدام عدد فشار خون نگرانکننده محسوب میشود و از چه محدودهای به بعد باید احتیاط بیشتری داشت. برای درک بهتر این موضوع و آشنایی با مرزهای خطر، مطالعه مقاله آیا فشار خون ۱۳۰ روی ۱۰۰ یا ۱۳۰ روی ۸۰ نگرانکننده است؟ توصیه میشود، زیرا میتواند به تصمیمگیری آگاهانهتر بیماران کمک کند.
بیماران دیابتی و قلبی؛ گروه پرخطر
دیابت یکی از مهمترین عوامل خطر برای بیماریهای قلب و عروق است. زمانی که دیابت با عفونتهای ویروسی همراه میشود، فشار مضاعفی به قلب وارد میکند. به همین دلیل، واکسن آنفلوآنزا و کرونا برای این گروه از بیماران اهمیت ویژهای دارد.
در این زمینه میتوانید مقاله دیابت چیست و چه تأثیری بر قلب دارد؟ را نیز بخوانید.
واکسیناسیون بعد از آنژیوگرافی یا استنتگذاری
برخی بیماران پس از آنژیوگرافی یا گذاشتن استنت نگران تزریق واکسن هستند. معمولاً اگر از اقدام تهاجمی چند هفته گذشته و وضعیت بیمار پایدار باشد، تزریق واکسن بلامانع است.
مراقبتهای قبل و بعد از آنژیوگرافی در این مقاله توضیح داده شده است:
مراقبتهای قبل و بعد از آنژیوگرافی
عوارض احتمالی واکسنها؛ واقعبینانه نگاه کنیم
تب خفیف، درد محل تزریق، بدندرد یا احساس خستگی از عوارض شایع و گذرای واکسنهاست. این علائم معمولاً طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت برطرف میشوند و خطری برای قلب ایجاد نمیکنند.
در مقابل، ابتلا به آنفلوآنزا یا کرونا میتواند باعث افزایش ضربان قلب، بینظمی ریتم قلب و حتی حمله قلبی شود.
اگر به موضوع تپش قلب علاقهمندید، مقاله علت تپش قلب چیست؟ میتواند برایتان مفید باشد.
جمعبندی نظر متخصص قلب
در جمعبندی میتوان گفت از دیدگاه دکتر غلامحسین فاتحی، متخصص بیماریهای قلب و عروق در غرب تهران، واکسن آنفلوآنزا و کرونا برای اغلب بیماران قلبی نهتنها ایمن، بلکه ضروری است. این واکسنها با کاهش خطر عفونتهای شدید، از قلب شما محافظت میکنند و احتمال عوارض جدی را بهطور قابل توجهی کاهش میدهند.
البته هر بیمار شرایط خاص خود را دارد و تصمیم نهایی باید با نظر پزشک معالج گرفته شود. اما در نگاه کلی، فواید واکسیناسیون برای بیماران قلبی بهمراتب بیشتر از خطرات احتمالی آن است.
سوالات متداول
آیا واکسن آنفلوآنزا برای بیماران قلبی خطر دارد؟
خیر. طبق نظر دکتر غلامحسین فاتحی، متخصص بیماریهای قلب و عروق در غرب تهران، برای اغلب بیماران قلبی واکسن آنفلوآنزا نهتنها خطرناک نیست، بلکه از عوارض جدی قلبی پیشگیری میکند.
بیماران قلبی حتماً باید واکسن آنفلوآنزا بزنند؟
در بیشتر موارد بله. چون آنفلوآنزا میتواند باعث سکته قلبی، بدتر شدن نارسایی قلب و بستری شدن شود.
اگر فشار خون بالا داشته باشم، میتونم واکسن بزنم؟
اگر فشار خونت تا حدی کنترل شده باشد، معمولاً بله. خودِ بیماری آنفلوآنزا برای فشار خون خطرناکتر از واکسن است.
فشار خون ۱۳۰ روی ۸۰ برای تزریق واکسن مشکلی دارد؟
معمولاً خیر. این عدد در بسیاری از افراد قابل قبول است، ولی نظر نهایی با پزشک است.
فشار خون ۱۳۰ روی ۱۰۰ چطور؟ واکسن بزنم یا نه؟
در اغلب موارد بله، اما بهتر است قبلش با پزشک مشورت شود تا فشار خون پایدار باشد.
واکسن آنفلوآنزا باعث بالا رفتن فشار خون میشود؟
خیر. ممکن است استرس موقت باعث بالا رفتن فشار شود، اما واکسن بهطور مستقیم فشار خون را بالا نمیبرد.
واکسن آنفلوآنزا باعث سکته قلبی میشود؟
خیر. برعکس، تحقیقات نشان داده واکسن آنفلوآنزا خطر سکته قلبی را کاهش میدهد.
واکسن کرونا برای بیماران قلبی امن است؟
بله. طبق شواهد علمی و نظر دکتر غلامحسین فاتحی، خطر خودِ کرونا برای قلب خیلی بیشتر از واکسن است.
بعد از آنژیوگرافی میتوان واکسن زد؟
اگر چند هفته گذشته و وضعیت بیمار پایدار باشد، معمولاً مشکلی ندارد.
بعد از گذاشتن استنت چطور؟
در بیشتر موارد بله، اما زمان دقیق تزریق باید با نظر پزشک تعیین شود.
بیماران نارسایی قلبی واکسن بزنند یا نه؟
بله، حتی مهمتر از افراد عادی. چون یک عفونت ساده میتواند نارسایی قلبی را بدتر کند.
واکسن آنفلوآنزا جلوی بستری شدن بیماران قلبی را میگیرد؟
در بسیاری از موارد بله، چون شدت بیماری را کم میکند.
اگر دیابت و بیماری قلبی با هم داشته باشم چی؟
این افراد جزو گروههای پرخطر هستند و واکسن برایشان اهمیت بیشتری دارد.
واکسن آنفلوآنزا هر سال لازمه؟
بله، چون ویروس آنفلوآنزا هر سال تغییر میکند.
بهترین زمان تزریق واکسن آنفلوآنزا کیه؟
اوایل پاییز تا قبل از شروع پیک شدید بیماری بهترین زمان است.
اگه بعد از واکسن تب یا بدندرد گرفتم خطرناکه؟
نه، این عوارض خفیف و موقتی هستند و معمولاً طی یکی دو روز برطرف میشوند.
واکسن آنفلوآنزا باعث تپش قلب میشود؟
در موارد نادر ممکن است تپش خفیف و موقت ایجاد شود، اما معمولاً خطرناک نیست.
اگه فشار خونم رو نمیدونم، واکسن بزنم؟
بهتر است قبلش فشار خون چک شود، چون خیلیها فشار خون بالا دارند ولی خبر ندارند.
واکسن آنفلوآنزا بهتره یا نزدن و احتیاط کردن؟
از نظر پزشکی، برای بیماران قلبی واکسن زدن بسیار امنتر از مبتلا شدن به آنفلوآنزاست.
نظر نهایی متخصص قلب درباره واکسن چیه؟
به گفته دکتر غلامحسین فاتحی، متخصص بیماریهای قلب و عروق در غرب تهران، واکسن آنفلوآنزا و کرونا برای بیشتر بیماران قلبی یک اقدام محافظتی و ضروری محسوب میشود.